Energietips
Stadstransport
Blogarchief
 

Duurzaam ZZP-pensioen

20-09-2018 11:09 - In de NRC van afgelopen weekend schreef Rosanne Hertzenberger dat ze haar eigen pensioenfondsje was gestart. Het bestaat uit iedere maand voor een vast bedrag een mandje aandelen bijkopen. Inmiddels heeft Hertzenberger aandelen Facebook en Google, PepsiCo en ExxonMobil en ondanks dat ze zich maar al te bewust is van de dubieuze handelswijzen van dit soort bedrijven, ziet ze toch geen andere oplossing voor haar pensioen en laat ze een betere wereld, liever over aan haar dromen. Jammer, want die oplossing is er wel. En het is ook nog eens een oplossing die voordeel biedt op de korte termijn.

Hertzenberger heeft gelijk; ze is niet de enige Nederlander met aandelen Shell en Unilever. Mijn vrouw stort iedere maand in een ABP-pensioen. En hoewel na jaren zeuren nu eindelijk beleggingen in clusterbommen zijn geschrapt, blijft ook dat een dubieuze vergaarbak van weinig duurzaam georiënteerd kapitalisme. Het is één van de redenen waarom ik mijn pensioen als OVP-er (Ondernemer Vrij van Personeel) liever zelf regel. Maar hoe moet dat dan?

Net als Hertzenberger heb ik de verschillende pensioenopties voor mijzelf op een rij gezet en kwam ook tot de bevinding dat banken en verzekeraars flinke afdracht vragen voor het organiseren van een simpele lange termijn belegging, waarop bovendien geen enkele garantie op het rendement wordt gegeven. Ik heb al zo'n soort pensioen uit een werknemersbetrekking. En ieder jaar fluctueert de waarde en het voorspelde rendement.

Ik ben mij daarom eerst eens de vraag gaan stellen, hoeveel geld wij eigenlijk nodig hebben na ons 67-ste. Nu leven we volgens Nibud-norm al flink beneden de armoedegrens. Na ons pensioen zullen we ons rijk voelen met een AOW-uitkering. Maar met ouderdom komen ook de gebreken. Dus je kunt niet blind varen op je lage consumptiebehoefte van dit moment; incontinentieluiers, rollators, brillen en taxi's kosten veel geld.

Afgelopen week hoorde ik nog iemand van een pensioenfonds op de tv zeggen, dat gepensioneerden met een ‘kleinmetaal’ pensioen, gemiddeld ongeveer €700 per maand ontvangen. Interessant… €700 is dat ook niet ongeveer de gemiddelde huur voor een woning in Nederland? Juist! En in de woning zit hem dan ook precies de oplossing voor het duurzame ZZP-pensioen.

10 jaar geleden kochten wij onze eenvoudige jaren 60 eengezinswoning. We werkten allebei in deeltijd en ons inkomen was toen al vrij klein. Daardoor konden we ons gelukkig geen grote hypotheek laten aanmeten. Met ongeveer 1/3 spaargeld in de aankoopsom konden we het net ‘met de hakken over de sloot’ redden. De rente was toen nog 5% en onze maandlast bijna € 700… Oorspronkelijk was de helft van de hypotheek aflossingsvrij. Juist dat aflossingsvrije deel van de hypotheek wordt nu ons pensioen, door het alsnog af te lossen. Want iedere euro die we in aflossing stoppen levert immers een vast rendement op van 5%.

Maar dat is niet het enige. Direct nadat we ons huis gekocht hadden, zijn we al het geld dat we niet meer hoefde te sparen, in verduurzaming van het huis gaan investeren. Ons energiegebruik/energierekening konden we daardoor met wel 80% terugbrengen. We betalen op dit moment 3 tientjes per maand. Overigens geven niet alle investeringen even goed rendement: isolatie moet je direct doen. Zuinige koelkast en vaatwasser ook. Maar van onze zonnepanelen is het, met alle onzekerheid in de salderingsregeling, maar de vraag of ze zich ooit terugverdienen. Kortom: besparen (of het nu geld of energie is) levert meer op dan je eigen energie (duurzaam) produceren.

Inmiddels is ons inkomen nog veel verder gedaald. En toch ontwikkelen we onszelf tot kleine kapitalisten. Want we betalen nog iedere maand ruim €600 aan hypotheek. Echter dat bedrag bestaat nu niet meer voor het grootste deel uit rente, maar voor ongeveer 2/3 aan aflossing. Ehm, nee, aan pensioensparen: want als wij 67 zijn, kunnen we nagenoeg gratis wonen en onze AOW verbrassen.

Maar er is nog een voordeel. Want als OVP-er heb je nog een probleem: arbeidsongeschiktheid. Ook dat is enorm kostbaar om te verzekeren. Maar nu ons huis steeds meer van ons zelf wordt, kunnen we in geval van nood de aflossing stop zetten. Dan dalen onze woonlasten direct en daardoor hoeven we een veel kleiner deel van ons inkomen te verzekeren… en u raad het al: ook die besparing kunnen we stoppen in ons ‘pensioenspaarplan’.

Maar wat heeft dit nu met duurzaamheid te maken? Alles! Want ga maar na wat onze micro-economie voor een gevolg heeft voor de macro-economie. Allereerst komt het benodigde rendement voor ons pensioen niet meer uit de (dubieuze) activiteiten van grote beursgenoteerde bedrijven. Ons pensioen is niet meer gebaseerd op waardevermeerdering, productieverhoging en uitbuiting van werknemers en de maatschappij, maar op inherente welvaart. Het rendement uit onze pensioeninvesteringen, namelijk woongenot en een tuin vol fruitbomen, is super waardevast en immuun voor iedere schommeling in de economie.

Sterker, als veel meer mensen dit zouden doen, zouden grote ondernemingen hun beurswaarde verliezen en daardoor minder maatschappelijke impact hebben. Zouden huizenprijzen dalen, de inkomens kleiner kunnen worden, zou de economie temperen en zouden mensen meer tijd overhouden voor immateriële waarde-ontwikkeling.

Maar waarom wordt aflossing van de hypotheek dan niet als zekerheid voor de ZZP-er gepromoot? It's just capitalism, you stupid… De collectieve woningschuld zorgt voor veel geld in de economie en dus voor economische groei en koerswinst op aandelen. Mijn doel is echter niet te werken om de rente te betalen op de groei van de economie, de koerswinst van grote bedrijven en de uitkering aan aandeelhouders. Ik wil bestaanszekerheid genereren en zelfstandig kunnen voorzien in ons bestaan. Geld interesseert mij niet. Een dak boven mijn hoofd wel. Net als gezonde voeding, een goede fiets om te gaan en staan waar je wilt, verantwoord gebruik van energie en al die andere eenvoudige luxe die het leven prettig en zinvol maakt.

Mevrouw Hertzenberger zal een grotere pensioenuitkering nastreven dan wij. Met haar inkomen is het waarschijnlijk ook ‘slimmer’ om met geleend geld te gaan beleggen, dan je hypotheek af te lossen. Immers wie in de hogere belastingschijven valt, heeft meer voordeel bij het in stand houden van de eigen-woning-schuld. Met ons kleine inkomen betalen wij al zoveel minder inkomstenbelasting zodat dat belastingvoordeel voor ons veel minder relevant is en we meer belang hebben bij (financiële) stabiliteit..

Het is ook vaak de reactie die ik krijg als ik vertel dat ik onze pensioenzekerheid in de aflossing van stenen zoek. ‘Zorg toch dat je geld over houdt om te reizen en te genieten…’ Wat mij betreft zit ’m daar nu ook precies het verschil tussen het graai-kapitalisme en liberalisme: wij gaan liever dan voor geld, voor de zekerheid van een huis, het recht om ergens te wonen en je eigen middelen van bestaan te ontwikkelen.

En als ik dan zo te Z die arme ontheemde Syrische vluchtelingen over straat zie zwerven, denk ik: Op reis zijn is geen luxe. Eigenlijk is alleen een eenvoudige plek om te leven en te aarden, de enige zekerheid om na te streven en de grootste mate van vrijheid die je kunt bereiken.

 

De opbrengst van je woning als pensioen



Als je het rendement op je geïnvesteerde geld gaat berekenen, lijkt het aflossen van de hypotheek wellicht niet direct de meest verstandige optie. Immers de hypotheekrente staat op dit moment erg laag, in het gunstigste geval nog maar 1.8%. Maar rente kan fluctueren. Zeker als het over een termijn van 30 jaar gaat. Begin jaren 80 vorige eeuw was een rente van 12% vrij normaal.

Stel je hebt een hypotheek van € 160.000. Als we die lening beschouwen als pensioenspaarrekening met een rente van 3% dan moet je (naast de rente die je uitspaart) ieder jaar €3265 extra aflossen om na 30 jaar het huis hypotheek vrij te hebben. Afgezien van het fiscale voor/nadeel, betaal je effectief in totaal slechts €97950 voor je woning van €160000 tov niet aflossen of huren. Deze investering levert je gegarandeerd meer dan €60000 aan rente/kapitaalswinst op en waarschijnlijk ook nog een flink bedrag aan waardestijging. Maar die winst is totaal irrelevant zolang je in je huis blijft wonen.

De winst komt vooral door lagere woonlasten in de toekomst; Als je een huis met een waarde van €160000 zou moeten huren, betaal je (in de sociale huur) nu al snel €700 per maand/ €8400 per jaar. Je kunt er gerust vanuit gaan dat de huren de komende 30 jaar verder zullen stijgen. Daarnaast geeft een eigen woning ook nog de mogelijkheid om flink op je energiegebruik te besparen (zonnepanelen, isolatie etc) Al met al kan je met een ‘gratis’ huis over 30 jaar zeker zo’n €1000 per maand/€12000 per jaar aan kosten uitsparen. Kortom een jaarlijks rendement van 7.5% op de waarde van je huis van € 160000. Maar een rendement van meer dan 12% op de inleg van je €97950 spaargeld!

Je gaat wel meer belasting betalen. Nu betaal je over een huis van €160000 een eigen woningforfait van €384 per jaar (€32 per maand). Tenminste als je belastbaar inkomen volledig in de eerste schijf valt (max €20384 per jaar). Kleine zelfstandigen hebben zoveel aftrekmogelijkheden dat hun belastbaar inkomen meestal in die eerste schijf valt. Maar met je pensioen valt de zelfstandigenaftrek weg. Zolang je alleen AOW ontvangt, valt je inkomen dan nog steeds volledig in de eerste schijf. Maar als je een aanvullend pensioen ontvangt, kan je door het wegvallen van de zelfstandigenaftrek opeens wel in de tweede schijf belanden en dan drukt het eigen woningforfait opeens extra zwaar. De truc is dus om na je pensioen je kosten èn je inkomen zo klein mogelijk te houden. Want wie minder geld nodig heeft, leeft vanzelf een rijker leven!

Tegen de tijd dat je met pensioen gaat is ‘het eigen huis’ mogelijk verplaatst zijn naar box 3. Dan wordt er over de woningwaarde van €160000 vermogensrendementsheffing gerekend. Stel dat nu je (afbetaalde) eigen woning tot je vermogen zou worden gerekend en je zou samen wonen met een partner, betaal je alles bij elkaar ongeveer €1900 per jaar vermogensbelasting. Dat is dan wel de meest optimale situatie. Want als je alleen zou wonen en hetzelfde ‘fictieve’ vermogen in je huis zou hebben, zou je opeens € 3900 per jaar aan belasting betalen terwijl je inkomen ruim 1/3 kleiner is. Zorg er dus voor dat je ‘fiscale partner’ blijft leven.

Pas ook op dat je kapitaal niet groter is dan wat je werkelijk nodig hebt. Als je veel vermogen in je goedgevulde aandelen portefeuille hebt, moet je daar veel vermogensrendementsheffing over betalen. En het is maar de vraag of je daaruit voldoende dividend uitgekeerd krijgt om de belasting van te betalen. Immers het kan zomaar zijn dat de economie 10 jaar in een crisis beland en je je aandelen juist dan noodgedwongen met veel verlies moet verkopen… Het volledig duurzame rendement ‘in natura’ van 5% tot 8% op je woning is dan veel zekerder. Bij het organiseren van je pensioen is het dus verstandig om te kijken naar het (kunnen) aflossen van je hypotheek, zodat je in ieder geval verzekerd bent van een dak boven je hoofd.

©